Zasady gry w Roda

[Pawel]

Wydaje mi się, że dobry artykuł dla początkujących

1. OGÓLNE ZASADY RODA ...

"Roda de Capoeira" to rytuał, którym kierują pewne stare, sprecyzowane zasady. Postaramy się przedstawić pokrótce reguły nią rządzące, które utrzymują w niej swego rodzaju ład i porządek:

Roda - z portugalskiego oznacza "okrąg", a okrąg jest zawsze okrągły, nigdy kwadratowy. Dlatego też należy zwracać szczególną uwagę na to, aby Roda była pięknym kołem, a nie czymś tylko go przypominającym. Należy dbać także o równomierne rozstawienie się Capoeiristas tworzących Roda i nie dopuszczać do tworzenia się luk w okręgu.

Roda to przede wszystkim radość ... dlatego nauczmy się nią cieszyć i zarażać swoją radością innych. Aby roda miała odpowiednią energię, należy dołożyć do niej coś od siebie ... z tego też powodu podczas jej trwania niezbędne jest rytmiczne klaskanie i głośne śpiewanie wszystkich zgromadzonych.

Roda jest rozpoczynana, przerywana i kończona tylko przez osobę grającą w danym momencie na Berimbau Gunga. Wyjątkiem jest oczywiście moment, gdy wysoki stopniem Capoeirista, który formalnie przewodzi Roda, ale w danym momencie nie gra na Berimbau Gunga, da sygnał do jej zakończenia. Należy także zaznaczyć, iż na tym instrumencie grają zawsze osoby o najwyższym stażu w grupie.

Aby nie zakłócać harmonii Roda, należy komunikować się w niej tylko poprzez kontakt wzrokowy. Niedopuszczalne jest wzajemne nawoływanie się czy głośne rozmowy.

2. BATERIA ...

Bateria to orkiestra wprawiająca Roda w ruch, nadająca jej charakter oraz wskazująca rodzaj gry, jaki jest aktualnie prowadzony. Na tą swoistą kapelę składa się ok 5-6 osób i tyle samo instrumentów. Do najważniejszych należą Berimbaus, będące szeroko rozpoznawalnym symbolem Capoeira, atabaque (bęben) oraz pandeiro (tamburyn). Do tego zestawu mogą dojść jeszcze agogo (dzwonki) oraz reco-reco (instrument zbudowany na zasadzie tarki).

Berimbau jest nieodłącznym i historycznym symbolem w Capoeira, który jako instrument przewodni informuje nas o rodzaju i tempie gry. To właśnie od rytmu i tempa wygrywanego na jego strunie, zależy gra w roda, której przewodzi.

Bateria składa się z trzech Berimbau, z których każdy brzmi inaczej. Od najniższego brzmienia (największej cabaca) do najwyższego (najmniejszej cabaca) wyróżniamy:

Gunga, Medio, Viola ...

Różnią się wielkością cabasy oraz wysokością wydawanych dźwięków. Najważniejszy instrument w Roda ... Berimbau Gunga ... nadaje rytm i tempo muzyce, podtrzymując przez cały czas podstawowy rytm. Medio wygrywa podstawowy rytm, ale przeplata go różnymi wariacjami muzycznymi, natomiast viola specjalizuje się praktycznie wyłącznie w wariacjach i przejściach, pomijając niemal zupełnie podstawowy rytm.

Instrumenty składające się na baterie winny stać w następującej konfiguracji:

- 3 Berimbauy tworzące serce baterii - Gunga (największy z Berimbaus - ustawiony w centralnym punkcie), Medio (średni - ustawiony po prawej stronie od Berimbau Gunga), Viola (najmniejszy - ustawiony po prawej stronie Berimbau Medio);
- po lewej ręce osoby grającej na Berimbau Gunga, powinien stać bęben (atabaque);
- po lewej stronie od Atabaque ustawia się osoba grająca na tamburynie (pandeiro);
- w przypadku używania agogo, osoba na nich grająca umiejscawia się tuż za Pandeiro ... tj. po jego lewej stronie;

Bateria (orkiestra) powinna stać w jednej linii, a grający na poszczególnych instrumentach powinni mieć wystarczająco dużo miejsca, żeby nie czuli się skrępowani podczas gry.

Podczas Roda na instrumentach grają tylko osoby umiejące na nich grać.

Nie jest dozwolone przebywanie bezpośrednio za plecami osób grających na instrumentach w baterii.

Zmiany na instrumentach są inicjowane przez osoby na nich grające poprzez zasygnalizowanie chęci przekazania instrumentu monotonnym, silnie zaakcentowanym rytmem lub poprzez kontakt wzrokowy. Pytanie, "czy masz ochotę przekazać instrument w moje ręce?" powinno nastąpić przez kontakt wzrokowy, a nie poprzez podchodzenie i pytanie się o możliwość przejęcia instrumentu.

Nie można dopuszczać do zmiany dwóch instrumentów jednocześnie. Powinno się też unikać zmian na bardzo krótkie okresy czasu. Po dokonaniu zmiany powinno się pograć na danym instrumencie przynajmniej przez kilka minut.

Osoba chcąca zaintonować jakąś piosenkę, winna stanąć po lewej stronie od osoby grajšcej na pandeiro.

Jako solista, śpiewać może tylko osoba, która dobrze zna tekst całej piosenki i która przez kontakt wzrokowy dostała pozwolenie od prowadzącego aktualnie Roda (grającego na Berimbau Gunga).

3. WEJŚCIE DO RODA:

Bateria rozpoczyna grać ... zaczyna Berimbau Gunga, po czym kolejno dochodzą do niego Berimbau Medio i Berimbau Viola. Gdy już wszystkie trzy Berimbaus grają, przychodzi pora na dołączenie się do nich atabaque, a następnie pandeiro. Jeżeli w skład baterii wchodzi jeszcze agogo, to jego kolej nadchodzi po uprzednim dostrojeniu się tamburyna. Klaskanie jest elementem, który włącza się na samym końcu.

Po tym, gdy Roda zacznie się już powoli nastrajać ... nabierać tempa i energii, przychodzi czas na jej "otwarcie" dla graczy. Czynione jest to przez prowadzącego Roda (grający na Berimbau Gunga) poprzez skierowanie górnego końca Berimbau w kierunku ziemi.

Jest to moment, w którym zależnie od aktualnie granego rytmu, mamy od jednej do dwóch opcji do wyboru.

W rytmie zwanym BENGUELA dozwolone jest wchodzenie parami do pustej Roda spod miejsca zwanego "Pé do Berimbau" ("stopa Berimbau"), jak i poprzez wykupywanie z tego miejsca, jednej z osób aktualnie grających w Roda.

W pierwszym przypadku wygląda to następująco: należy kucnąć w "Pé do Berimbau", tj. pod Berimbau Medio lub pod Atabaque i poprzez spojrzenie na prowadzącego roda upewnić się, czy np. prowadzący Roda nie ma właśnie zamiaru jej zakończyć ... innymi słowy upewnić się, że możemy wejść.

Pamiętamy, że pod "Pé do Berimbau" podchodzimy po zewnętrznej części wnętrza Roda. Niewskazane jest przeskakiwanie, przeczołgiwanie się, czy też przechodzenie na czworaka pod Baterią, dlatego na miejsce to należy podejść z odpowiedniej strony (nawet jeżeli trzeba nam przejść odległość prawie całego okręgu).

W "Pé do Berimbau" mogą znajdować się w danym momencie tylko dwie osoby oczekujące na wejście.

Czekając w "Pé do Berimbau" pamiętaj o słonieniu twarzy, gdyż osoby grające akurat w Roda, mogą Cię przez przypadek kopnąć.

Osoby mające w zwyczaju przeżegnywanie się przed wejściem do Roda, powinny jedynie zasymulować dotknięcie Berimbau, gdyż dotykanie instrumentu może przeszkadzać osobie na nim grającej.

Do Roda nie wchodzimy podczas śpiewania przez solistę zwrotek piosenki, a jedynie podczas refrenów. Istotną kwestią jest jeszcze fakt, iż do Roda, a dokładnie w jej centralny punkt, należy wejść techniką neutralną (np. Au - gwiazdą, czy Role - obrotem).

Wykupienie jogo z "Pé do Berimbau" wygląda w ten sposób, iż w nadarzającej się okazji wsuwamy naszą dłoń pomiędzy grających Jogadores. Wewnętrzna część dłoni wskazuje osobę, którą chcemy wykupić.

Sam proces wykupienia jest bardzo istotny, dlatego należy tu zaznaczyć kilka ważnych kwestii:

Najistotniejszą sprawą podczas kupowania gry jest fakt, iż osoba kupująca grę musi pozwolić się zobaczyć osobom grającym już w środku roda. Element ten jest szalenie istotny, ponieważ pozwala uniknąć sytuacji, w której osoba kupująca grę zostaje powalona na ziemię kopnięciem osoby wewnątrz roda, która nie miała szansy jej dostrzec. Kupowanie gry nie jest elementem prostym. Wymaga skupienia i uwagi ... nie tylko ze strony osoby kupującej grę, ale rownież ze strony osób grających już w Roda. Osoby znajdujące się wewnątrz muszą być świadome tego, iż ktoś może przygotowywać się do kupienia gry i w każdym momencie może wejść pomiedzy nie. Z drugiej strony, osoba która ma zamiar wejść do Roda, musi zrobić to w sposób umiejetny ... tak, aby nie zakłócić harmonii gry. Ważnym elementem jest także ustawienie się osoby, która chce kupić grę, stojąc pod Berimbau, osoba chcąca wejść musi ustawić się przodem do osoby, z która chcę grac, ale być też czujna i zwracać uwagę na to, co akurat robi osoba "eliminowana" z roda. Osoba "wyeliminowana" z roda szybko usuwa się z koła poprzez odsunięcie się do tyłu i ustawienie w obrębie okręgu. Nie wybieramy sobie miejsca, gdzie chcemy stanąć ... jest ono nam niejako narzucone faktem, w którym miejscu zostaliśmy wyeliminowani z gry. Nasze wyjście też nie może być celebracją, lecz szybkim usunięciem się i zrobieniem miejsca kolejnym graczom.

Podczas rytmu Benguela może się zdarzyć sytuacja, iż w Roda gra osoba, z którą bardzo chciałbyś akurat zagrać, a pod "Pé do Berimbau" oba miejsca są już zajęte. Możesz wtedy podejść do jednej z osób czekających w "Pé do Berimbau" i zapytać (poprosić), czy mógłbyś wykupić osobę w roda. Jeżeli się zgodzi, nie zamieniacie się miejscami, tylko dokonujesz wykupienia z za jej pleców.

W przypadku, gdy Roda jest już długo okupowana przez dwie osoby, a my chcemy wejść z partnerem, z którym czekamy w "Pé do Berimbau", możemy subtelnie "poprosić" je o zwolnienie miejsca w Roda poprzez wsunięcie (i natychmiastowe cofnięcie) pomiędzy nie dłoni. Nie zapominajmy w tym momencie o szacunku ...

W SAO BENTO GRANDE DE MESTRE BIMBA sprawa wygląda już nieco inaczej. Nie jest tu dozwolone wyczekiwanie w Pé do Berimbau", a tym bardziej wchodzenie spod niego parami. W rytmie tym gra wykupywana jest poprzez doskoczenie do wybrańca z pary grających, z obszaru od Baterii do połowy Roda. Zmiany powinny następować dosyć często i szybko.

W przypadku wykupywania gry jest pewna ważna zasada, iż zazwyczaj wykupuje się osobę, która w roda gra krócej (która weszła tam ostatnia). Zasada ta nie obowiązuje jednak w przypadku, gdy w Roda gra osoba o znacznie wyższym stopniu. To ona, ze względu na należący się jej szacunek, powinna być wykupywana. I to ona decyduje, kiedy wyjdzie z Roda.

Może się czasem zdarzyć, iż osoby grające w środku grają ze sobą dość ostro lub są to osoby o wysokich stopniach w Capoeira, którym nie powinno się przerywać gry, wtedy mogą one nie pozwolić wejść do gry osobie kupującej poprzez ignorowanie jej prób i nie tracenia czujności w grze.

W szczególnych przypadkach, np. podczas dłuższej gry dwóch wysokich stopniem Capoeiristas, czy też z powodu chęci "dokończenia czegoś niewyjaśnionego w Roda" wykonuje się tak zwane "Volta do Mundo" ... "okrążenie świata." Jest ono zazwyczaj inicjowane przez klaśniecie za plecami na wysokości pasa. Po tym geście Capoeiristas poruszają się wokół Roda ... w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara. Osoby spacerujące dookoła powinny być skoncentrowane i czujne, gdyż w każdej chwili może nastąpić sprytny "atak" partnera. Volta do Mundu kończone jest przez Capoeiristę, który poprosił o tą ... swoistą przerwę, pod "Pé do Berimbau" zazwyczaj po 1-3 okrążeniach. Gra jest teraz kontynuowana od wejścia do Roda spod "Pé do Berimbau".

4. GRA W RODA:

Podczas Roda należy bezwzględnie stosować się do zasad aktualnie granego rytmu i zwracać uwagę na znaki dawane przez osobę, grającą aktualnie na Berimbau Gunga.

W rytmie zwanym BENGUELA - gra jest wolniejsza, bez agresji, techniki wykonywane są bliżej ziemi, mało jest w niej ginga, a zamiast tego dużo skomplikowanych przyziemnych kombinacji, przejść, balansu, markowania i zwodzenia partnera. Nie wykonuje się wysokich kopnięć (przeważnie są to tylko kopnięcia obrotowe, np. mea lua de compasso), a kopnięcia frontalne (np. ponteira) są niedopuszczalne. Podcinanie zakończone upadkiem partnera też nie może mieć miejsca. W rytmie tym nie używa się także rąk ... ani do uderzania nimi przeciwnika, ani też do wymachiwania nimi przed jego twarzą. Ręce nie mogą także służyć do łapania partnera za nogi podczas wyprowadzanych przez niego kopnięć. W przypadku, gdy przeczuwamy, że technika, którą właśnie robimy była chybiona, lub może nam nie wyjść, lepiej jest się wycofać, niż wciągać w nasz upadek partnera. Benguela to samo piękno gry i magia zwodniczej malicia. Benguela to czysta przyjemność ...

Przy rytmie SAO BENTO GRANDE DE MESTRE BIMBA gra się już zdecydowanie szybciej ... co wcale nie znaczy agresywniej. Gra w Regional jest dynamiczna i pozbawiona skomplikowanych, przyziemnych kombinacji oraz przejść ... nie schodzi się praktycznie w ogóle do parteru. W rytmie tym wykonywanych jest dużo kopnięć (także frontalnych) i fint, a podcięcia mogą być nie tylko markowane, ale także skutecznie dokańczane ... jednak nic na siłę ... Gra przy tym rytmie potrafi być bardzo efektowna ... pełna pięknych kopnięć i akrobatycznych popisów. Nie zapomnij jednak o gardzie ...

I co istotne ... szybka Benguela to nie to samo, co SAO BENTO GRANDE DE MESTRE BIMBA.

Zapamiętaj ... w Capoeira naturalną reakcją na cios jest próba jego uniku, a nie łapanie partnera za nogi, lub co gorsza przyjmowanie kopnięcia na siebie. Spryt w postaci przebiegnięcia za plecy partnera podczas robienia przez Niego np. queda, nie oznacza wcale, że jesteś szczwanym lisem ... nie jest to żadne mistrzostwo świata ...

W Sao Bento Grande de Mestre Bimba dozwolone są techniki z użyciem rąk, ale należy stosować je z umiarem. Bardzo ważny jest fakt absolutnego zakazu używania ich w przypadku grania z osobą o znacznie wyższej corda, gdyż jest to odbierane jako totalny brak szacunku oraz prowokacja do ostrej i agresywnej gry.

Podczas gry w Roda możemy spotkać się z tym, iż osoba grająca na Berimbau Gunga (i tylko ona) sygnalizuje nam coś poprzez wygrywanie monotonnego, ale silnie akcentowanego rytmu lub umieszczenie końcówki instrumentu pomiędzy nas, a naszego partnera. Oznacza to, iż "nasz czas dobiegł już końca", albo że gra była niedopasowana do rytmu, np. zbyt agresywna lub chaotyczna. Pobudki przerywania mogą być różne, jednak gdy zaobserwujemy taki znak, należy podziękować partnerowi i bezzwłocznie wycofać się na obrzeża Roda.

Pamiętajmy, że Roda to także szacunek do drugiego człowieka. Parafrazując słowa Professora Boca de Peixe ... gdy wchodzisz do Roda, możesz grać z partnerem jak z Przyjacielem ... pięknie i harmonijnie ... możesz także grać z Nim jak z wrogiem ... ostro i agresywnie ... ale musisz liczyć się z tym, iż na pewno nie pozostanie Ci On wtedy dłużny.

OPRACOWAŁ: Aluno Costinha

tekst zaczerpnięty z http://www.capoeira.szczecin.pl/index.php?dzial=roda

[Sima]

warto dodac że przedstawiony wyżej opis bateri jest charakterystczny dla roda de Angola
odsyłam do "naszego linku: http://unicar-capoeira.pl/index.php?showpage=38

---

fajnie napisany: "Twój przeciwnik może posyłać w Ciebie swoje ataki tak szybko jak to możliwe nie znajdując niczego, oprócz pustej przestrzeni pochłaniającej śmiertelne ciosy."

[Pawel]

Sima - pod tym linkiem jest tylko opis instrumentów

Szukałem jakichś unicar'owych tekstów jednak nie znalazłem, a opis wydał mi się w miarę uniwersalny, więc wrzuciłem

Gdyby ktoś znalazł coś ciekawszego to koniecznie tu wrzućcie.

[Sima]

Miałem na mysli ten fragment:

"Zasadniczo wyróżniamy dwie konfiguracje instrumentów, jedna charakterystyczna dla roda de Angola, druga wywodząca się z tradycji capoeira Regional.

W pierwszym przypadku poczynając od lewej strony obserwujemy: reco-reco, agogo, pandeiro, berimbau gunga, berimbau media, berimbau viola, pandeiro i atabaque. Członkowie bateria de Angola siedzą tak jak pozostali uczestnicy roda obserwujący toczące się jogo.

W ustawieniu właściwym tradycyjnej bateria de Regional występują jedynie dwa pandeira z umiejscowionym pośrodku berimbau media. To ustawienie charakteryzuje wszystkie rytmy wywodzące się historycznie od Mestre Bimby."

A reszta faktycznie mowi tylko o instrumentach...

---

Moja wina, moja wina moja bardzo wielka wina